etlw ÑgmwËLk hÔZ-hxgnøZ

AwxbZø Kxgk

etlw ÑgmwL KLËdwB gr ckËdk Duog pgwk Kaw dt| Duog pËg myZKwËl – jLd pwËZ KwR awËK dw, AwKwËm ÌiN awËK dw, kwZMÖËlw pt l¹w| jw¢w ÌpwK xK ewlw, K×xþæ ÌpwK xK Ìilw – ogwk RdøB eÞmþæ oit myZKwl| ÑP¢ ÌaËK ÑgmwËL jwgwk oitUw gkv bÖËjêwËMk Awbmê oit gËlB ÌbLw jwt| Awdëb f×xZêk eËq ÌiwËUB AwkwibwtK ÌKwd gøwewk dt| Awgwk xgxhÒ VwK×k-hMgwd Axl-AwDxltw AwDl-gwDËlk RËdø DuoMê Kkw ÌilwI awËK, ZwËZ Rdô-iÙZÖø-Awod-god jwgZyt xZay cËk Duog NxUËt Ìflw jwt, Ìflw ptI| Gk iËcø mÞyËM#kËŠk Rdô xZay Awgwk ÌM#kw˲k dZÖd xbËdI, etlw ÑgmwL dw pËl Ìo GK dggnê gËU| Pë©MÞpY ÌaËK Pë©MÞpY cËk gQk ÌMwdwk GB ÌM#kw˲k Pl GLËdw AwËQ, Ìjid AwËQ gwBËk ÌaËK PwxeËt Ìbtw eÞai ex™Kw mKw², Agmø Gk iËcø xg¢ßi ovgu jxb dw ÌMwYw pt|

etlw ÑgmwL GKUw xgËmn xbd xpËoËgI ÌMwYw ÂkØ pËtËQ Ìilw ÌbxkËZ, eÔgêgËŠ ÌZw gËUB| Zwk AwËM dggnê xQËlw fol IVwk xVK eËkk oit| AwRKwl Agmø Bxk-ÌgwËkwk cw~wt Awk xgKùe PwËnk SUKwt fol IVwk xdxbêÄ FZÖ gËl Awk xKQÖ AgxmÄ ÌdB| gwOwxlk Ìilw HxZËpøk iËZw GB gøwewkUwI pwxkËt ÌMËQ ÌgiwlÖi| owkw gQk Awi, owkw gQk xlPÖ-grB, owkw gQk RÖËr xgRwZyt AwËel – Ìi#oÖËik iRwUwB iwxU pËt ÌMËQ AËcêK, AwoËl Zwk ÌPËtI Ìgxm| ex™Kw gøwewkUw eÞwPydKwËl MYdw Kkw pËZw GËKgwËkB MÞpdqË¢k xhx£ËZ, ÌiwËUB Ìi#oÖËik xhx£ËZ dt, xKìç MÞpdqË¢k AwgZêËdk owËa Ìi#oÖËik xil ÌZw awKËZB pt eÙxagyk AwgZêËdk KwkËY| ZwB eÖnøw dqË¢ oÔËjêwbt gËl Ìe#n iwo MÖYËlI Ìo iwËo ÌLRÖËkk kËok xixÄZñ xKQÖ KËi dw, K×twmwI xKQÖ pwlKw pt dw|

xKìç ÌoKwËl fol DËV ÌMËlB ÂkØ pËZw ÌgKwkËZñk byNêKwl| Q’iwo ÌqËZ KwR Kkwk ek Q’iwo gËo awKwUw ÌKwd gøwewkB xQl dw| ZwËZ AaêdyxZk ÌPpwkwUwI b^wxrËtxQËlw Ìi#oÖiy FY xhx£K, cwd DVËl Ìmwc KËk Ìbgwk Krwk xhx£ KËk b^wrwËdw| AMÞwptY ÌaËKB MÞwËi MÞwËi ÌoKwËl ÌlËM ÌjËZw DuoËgk cÖi, Ìe#n-iwN ÌexkËt fwùMÖËdI ÌaËK ÌjZ Zwk Ìkm| ovÆÚZ KwËgø goËìæk etlw xbdUwI dggnê xpËoËg eÞPxlZ xQl xbxgø| xKìç IB dggËnêk xbdUw gblwËdw ejêìæB| Ìo ex™KwËZI iwo-gQËkk AwKwk eÞKwk xQl Adøwdø eÞPxlZ ex™Kwk iËZw| MxYZwPwjê gwkwp-xixpËkk Ìg^Ëc Ìbtw oÔË¢B Zwk DâPZi xgKwm, Adø ÌRøwxZxgêb Awk A‰mwþèyËbk xdRÈ ex™KwZË£òk jxbI Ahwg ptxd ÌKwdxbd|

Zwx£òKËbk eQËëbk dwdw etlw ZwxkËLk iËcø AwËQ AwRËKk iËZ 21 iwPê, 21 ÌoËïU¹k, 22 RÖd Awk 22 xWËo¹k – oiwd xbd gw kwËZk bÖB ZwxkL Awk byNêZi xbd gw kwËZk ZwxkL| etlw ÑgmwËLI dggnê xQl ÑgxK, xVK etlw ÑgmwËL dw pËlI Zwk AwËMk xbd, Aaêwu ÑP¢ ov¢ßwxìæk xbd dggnê Kkwk ÌkItwR ÌZw xQËlwB| xKìç Ìo dggnê ÌiwËUB foly xZayk Iek ÑZxk Kkw ptxd, okKwxk KwËRk oÖxgcwËaê Zwk Rdô| PwnyËbk ex™Kwk RgwËg jLd eÞmwoxdK ex™Kw ÑZxk ÂkØ pËlw ZLd ÌaËKB Zwk ÂkØ, ZwI AwR 1924 gQk AwËMk NUdw| Gog ex™Kwk bwxtZñ gr okl – LwRdw AwbwËtk GKUw xdxbêÄ AexkgZêdyt ZwxkL xdcêwkY| GB AaêÐdxZK ÌjwMwËjwËMk fËlB ptËZw Ìilw xbd ejêìæ etlw ÑgmwL xQËlw gøgowtyËbk Duog, pwlLwZwk xbd, ÌbwKwËd ÌbwKwËd xixÄiÖL Kkwk xbd|

eÞmwoxdK ex™Kwt MÞpdËqË¢k ÌNwkwNÖxk ÌiËe RxUl Awk qËY qËY kv gblwËdw iwo-gQËkk xpowg ÌMwYwk PwBËZ gkv xbd MÖËY GKUw LwZw KlËik GKUw xpËog ÑZkw KËk Ìbtw pt ÌdpwZB MwËtk ÌRwËk| KLËdw ZwËZ gQËkk etlw xbd xpËoËg awËK kwRw imwBËtk Rdô xZay, KLËdw Zwk Mxbdxmd pgwk xbdxU| iwËok AwKwk-eÞKwkI xVK pt ÌZixd KËkB| ÌKgl BDËkwxetwdËbk ZÖldwt GK ÌqË¢B hwkZyt ex™Kw eÞPlKkw GxMËt AwËQd – iwËok dwiMÖËlw Zwkw bÖibwi gbl KËk ÌfËldxd| dBËl RÖxltwo xoRwËkk dwËi RÖlwB Awk AMwýUwo xoRwËkk dwËi AMwýU iwËok iËZw jxb mmwˉk dwËi pËZw ÑP¢ iwo Awk ciêewËlk dwËi pËZw KwxZêK iwo ZËgB pËtxQl xPx£k|

xdËRk dwËi iwËok dwi dw kwLËlI gwOwxlk xgxhÒ eÞwPyd ex™Kwk AZøìæ GKxUk eÞPld KËkxQËld mmw‰, xKìç Zwk AwËM-eËk Aùe Aùe ewaêËKø oÔPyZ AwËkw dwdw ex™KwB xQËlw gwvlwt| mmw‰k ex™Kw gwb xbËl eÞwPydKwl ÌaËKB xo×-MŠw ohøZwk ex™KMÖËlw GKB owËa gøgpwk KËk GËoËQ P^wb Awk oÔjê bÖBËtkB xpowg| ZwËZ xpowËgk xKQÖ Mkxil pItw ÈwhwxgK – Pë© iwo Awk Ìo#k iwo, Pë© gnê Awk Ìo#k gËnêk AwKwk eÞKwk ÌiwËUB GK dt| eÞxZ Pë© gËnêk PwBËZ Ìo#k gnê awËK Ki-Ìgxm 10.87 xbd gr, ÌoUw xixlËt xdËZB pt bÖB xpowg GK KËk ÌflËl| eÞwPyd ex™Kwt ZwB ÌKgl iwËok ÌhZk xbËdk ovLøwB dt (29 ÌaËK 32 xbËdk iËcø Ìj ÌKwd ovLøK xbdB awKËZ ewkËZw GK iwËo), gQËk iwËok ovLøwI gwrËZw KiËZw|

ÌKwd ÌKwd gQk 12 iwËok gbËl 13 iwËo, Awk GB ¢Ëtwbm iwoUw exkxPZ pËZw AxcK iwo gËl, eÞËtwRd iËZw AxcK iwo jÖ£ß Ìj ÌKwËdw xdR iwËok AwËM| Awgwk ÌKwd gQk 12 iwËok gbËl pËZw 11 iwËo, gwb erw iwoUw exkxPZ pËZw qt iwo gËl, eÞËtwRËd Ìj ÌKwd iwoB ÌeËZ ewkËZw ÌoB ijêwbw| 30 gQk ekek GKB gQËk bÖ’ËUw AxcK iwo awKËZ ewËk xle Btwk xixlËt Ìdgwk RËdø, Awk 625 gQk ekek gQk pËZ ewËk 15 iwËo, 3 Lwdw AxcK iwo xdËt| GKB iwdÖn Zwk PwnwgwËbk Lgk kwLËZd Ìo#k gnê xbËt Awk AwPwk AdÖÅwËdk xpowg kwLËZd Pë© gnê xbËt| ZwËZ Awk xKQÖ dw ÌpwK A‰mwþèyËbk xgeb xQl hwxk – ÌKwd gQËkk dggnê KËg pËg Ìo xpowg KnËZ pËZw xdZø| Awk Pwnyk xgeb ÌjUw xQl ÌoUw ÌUk ÌeËZ ÌeËZ GËo eËrxQl hwkËZ iÖoxli mwoËdk ÈYêjÖM – ÌiwNl Awil| gwvlwËbËm ÌiwNlËbk þÿwty owiÜwRø þÿweËdk KyxZêdwa AwKgkB oiaêd xbËtxQËld Ìo xpowËg|

AwKgËkk eÞcwdiìèy AwgÖl fRlB eÞai xlxLZhwËg oiÜwUËK iËd KxkËt xbËtxQËld – Ìo#k gËnêk 30 gQk ÌekËdwk oiËt Pë© gËnêk ÌexkËt jwt 31 gQk| ZwB þÿwtyhwËg eÞPxlZ ex™Kw xKvgw eÞwmwoxdK KwËR eÞPxlZ xpRky ex™Kw AdÖjwty LwRdw xdËl ÌKgl AaêÐdxZK gøgþÿwËZB ÌMwlËjwM NËU ZwB dt, PwnyËbk IeËkI AZøwPwk Kkw pËt jwt| 992 xpRky gw 1584 xLÜÄw˲ kwRMxYZš fZÖÁwp xokwxRk ÌdZÙËZñ eÞxYZ pËtxQl AwKgky owl gw foly owl, jwk ÌewmwxK dwi ZwxkL-B-Blwxp| Agmø eÞPlËdk gQkUwB xQËlw AwKgky owËlk 28Zi gQk, ÌKddw oiÜwËUk xdËbêËm dZÖd gQËkk eÞai xbd xdcêwxkZ pËtxQl ewxdeËak jÖ˦ Zwk xgRËtk xbdxU| eËk gŠw² eÞPlËdk oiËt eÞai gQk xpËoËg ÌgËQ ÌdItw pËtxQl AwËkw eÖkËdw GK NUdwk oitUw – ipwdgyk xpRkZ| ZwxkL-B-Glwxpk iwoMÖËlwk Awxb dwi xQl KwkItwxbd, Awxbê, xgxpoÖ, ÌLwkbwb, Zyk, Aikbwb, mwpxktwk, Awgwd, AwRÖk, bwB, gwpwi, Awk BÆwëbwk xiRêw| gŠw˲ GËo Zwk dwi Ìfk pËt b^wrwt ÑgmwL, ÑRøÅ BZøwxb| GxbËK ewkËoøk ckËY dIËkwR DuoËgk eÞPld KËkd AwKgk, jwk owËa xiËl jwt dg ex™Kwk goìæ Kwl| xKìç xdËRk ex™Kwk RËdø ÌiwËUB dIËkwËRk KwQwKwxQ ÌKwd dggnê ÌgËQ Ìddxd AwKgk, Zwk xgËgPdwt gkv xQËlw ZwxkL-B-Glwxpk eÞai iwËok owËa xpRky 963 owËlk eÞai iwo, Aaêwu ipkkËik oóeKêUw| ZwB Ìo gQËkk ipkkËik ogËPËt KwQwKwxQ iwo ÑgmwËLk etlw ZwxkËLB xdcêwxkZ pËtxQl| gQËkk eÞai xbd| oiþæ gwvlw QwrwI AwowËi eÞPxlZ pËtËQ GB ex™Kw, Awk x¢eÖkwt eÞPxlZ kËtËQ GkB KwQwKwxQ ex™Kw x¢eÖkw² gw xUexk xgxo|

okKwxk KwËR gŠw˲k etlw ÑgmwL Awk ÌlwKwtZ xpowËg etlw AMÞwptY – GB bÖB dggËnêk lrwBËt ÌmnUwt Rt pËtËQ okKwxk iËZkB, xKìç owcwkY iwdÖn ZwËZ owMÞËp owrw Ìbtxd ÌiwËUB| ÑP¢ ov¢ßwxìæ Awk etlw ÑgmwL gøgowtyËbk gwBËk ogwk iËcøB eÞPxlZ xQl xmgeÔRwk xgËmn xKQÖ ZwxkL xpowËg, owËa idow BZøwxb ÌlwKwtZ VwK×k xdËt AwËkw ÌlwKwtZ AwPwk| ÌoB etlw ÑgmwLI xQËlw P^wb oÔËjêk bxr UwdwUwxdËZ xdZø exkgZêdmyl| Zwk KwkYUw ÌUk ewItw jwt eÞwPyd ÌRøwxZêxgbøwk AdøZi eÞcwd MÞìÿ oÔjê xo¦wìæ ÌbLËlB – KwkY eÞwPyd Ìo#k gnê MYdw Kkw pËZw oÔËjêk Ìin kwxmËZ eÞËgËmk xbd ÌaËK| ÌoB Ìo#k gËnêk iwoMÖËlwk dwi Agmø xQl Ìin gÙn, xiaÖd, KKêU BZøwxb|

GB oÔjê xo¦wËìæk gËlB ewpwxr iwdÖnËbk dggnê, Zaw PwKiwËbk xgÉ (AwowËik gwRÖI gËU), iwiêwËbk owvMÞwB Awk x¢eÖkwËbk ÑgoÖK Ìj GB ÑP¢ ov¢ßwxìæ xKvgw etlw ÑgmwL cËk ewxlZ ZwËZI AwúPjê pgwk KwkY awËK dw| ptËZw GB Ìin kwxmk KwkËYB eÔgê Gxmtwk AwËkw AwËkw ÌbËm, xgËmn KËk BËëbwPyËd 15 GxeÞËlk AwËmewËm ewxlZ pt dggnê| ZwkekI xKìç gwOwxl id ÌaËK etlw ÑgmwËLk Duog MÞpY KËkxd, Zwk KwËQ ÑP¢ ov¢ßwxìæk DuogB xQl Ìgxm MÖkØZñeÔYê| MwRd, PrKw eÔRw, ewU VwK×Ëkk eÔRw – Gixd og ÌlwKwtZ AwPwËk Zwkw owxRËt ÌkËLxQËlw gnê xgbwËtk xbdUw| Awol DuoËgk oit xpËoËg etlw AMÞpwtY ÌaËK etlw fwùMÖdB xQl ZwËbk eQËëbk oit| Gid xK xgËt mwxbI GB oiËtB Ìgxm Ìgxm pËt GËoËQ gÉxbd cËk|

hwkZ Èwcyd pgwk ek Ìo ÌbËm RwZytZwgwby ÌPZdwk KwkËY exúPiw ÌMÞMxktwd ex™Kwk owËa ewÁw Ìbgwk iËZw Ìbmyt ex™Kw ÑZxkk ÈwËaê ex¡ËZkw dwqx¢K xpowËg P^wb-oÔjê og xKQÖËK RwtMw KËk btw ex™Kwk gbËl xdxbêÄ ZwxkËL gnê AwgZêd Ìg^Ëc Ìbgwk xo¦wìæ xdËtxQËld, Awk ZwËbk eÞai eQëb xQËlw okw hwkËK ogËPËt Ìgxm eÞPxlZ Ìbmyt ex™Kw, Aaêwu mKw²| gwvlwËbËm Ìo PwÄwUw pËtËQ AwkI AËdK eËk, gwvlw GKwËWxi gŠw² ex™Kwk ovÆwk owcËdk ek| eÞxZgQk ÌMÞMxktwd ex™Kwk ZwxkËLk owËa gwvlw ZwxkËLk AxhÒ oóeKêUwk Rdô ÌoLwËdB| IxbËK Zwk AwËMB QwtwdU gnêgkY ÂkØ KËk xbËtËQ gwOwxl RwZytZwgËbk Duo xpËoËg, Èwcyd gwvlwËbËm Zwk owËa ÌjwM xbËtËQ eÞaËi jËmwËkk PwkØeyV, ZwkeËk XwKwk PwkØKlw BëoxUxUDU|

gwvlw ex™Kwk BxZpwËo MZ 50 gQk pËt b^wxrËtËQ GK MÖkØZñeÔYê Kwl ejêwËt, KwkY GB oiËtB eÞai ex™Kw Awk DuoËgk xgntMÖËlw xdcêwxkZ pËtËQ MÞwi dt, mpËkk Kaw ÌhËg| Bxk-Ìgwk Awk xgKùe PwËnk jÖËM MÞwËik iwdÖnËbkI ZwËZ xgkwU Awex£ xKQÖ NËUxd| gkv mpk ÌaËK DuoËgk MÞwi jw¢wk Axhdg gøwewkxUB NËUËQ ÌRwËkËmwËk – ÂkØËZ etlw ÑgmwËLk AdÖÅwd mpËkk iwdÖËnk Duog awKËlI Zwk MÞwi xgRËtk KwRUw GxMËt ÌMËQ AËdKLwxdB| ZwËZ ÑP¢ ov¢ßwxìæk AwPwËkk MÖkØZñ KËi ÌMËQ gËU, xKìç pwxkËt jwItw etlw AMÞpwtËYk xgKùe dggnêUw b^wxrËt ÌMËQ hwËlwhwËgB|

jw pwxkËt ÌMËQ Zwk RËdø ÌmwK Awk jw pwxkËt jwËâQ Zwk D§ËgËMk ewmwewxm jw oÙxÄ pËâQ Zwk RËdø DÁwo Kkwk GB GK DejÖ£ß oit – etlw AMÞpwtY xK ÑP¢ ov¢ßwxìæk RËdø jZUÖK× KwÒw gkw¥ Kkw jwt, Zwk ÌPËt xK ÌXk Ìgxm pwxo gkw¥ Kkw jwt dw etlw ÑgmwËLk RËdø? iÖËLwm, Ìmwhwjw¢w, Ìilw, kgyë©dwa, lwld xixlËt etlw ÑgmwËLk Ìj AwPwk Duog Rdô xdxâQ AwiwËbk ÌPwËLk owiËd ZwËZ HxZpø eÖdkئwËkk PwBËZ HxZpø eÖdxdêiêwËdk ÌPÄw Ìgxm pItwUw ZwB ÈwhwxgK| G Ìj ÌKwd eÖkËdw dwUËKk mZgwxnêKy iéwtY dt, G gkv AwdËKwkw dwUËKk ÌWÛo xkpwoêwl| G dwUËKk oiwËlwPdwUw ZwB eÖËkw iéwtËYk eËk pËl Ìgwcpt oÖxgcw|

ovMÞp : ÌmKr, eÞai gnê, ÑgmwL 1409, GxeÞl 2002